Vì sao khách hàng dự án Phúc Sơn không muốn được xác định là bị hại?

Vụ án sai phạm tại dự án sân bay Nha Trang (cũ) liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn đang tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn khi bước vào giai đoạn xét xử phúc thẩm. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở trách nhiệm hình sự của các bị cáo mà còn xuất hiện tình huống pháp lý đặc biệt khi hàng trăm khách hàng đã nộp đơn kháng cáo với nội dung cho rằng họ không phải là “bị hại” trong vụ án.

Theo thông tin từ Tòa án Quân sự Trung ương, phiên tòa phúc thẩm dự kiến diễn ra ngày 12/5 để xem xét đơn kháng cáo của các bị cáo, trong đó có ông Nguyễn Văn Hậu, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Phúc Sơn cùng một số cựu cán bộ thuộc Bộ Quốc phòng và địa phương liên quan.

Theo bản án sơ thẩm, trong quá trình triển khai dự án sân bay Nha Trang cũ, ông Nguyễn Văn Hậu được xác định đã biết dự án chưa hoàn thiện đầy đủ cơ sở pháp lý nhưng vẫn triển khai ký kết 983 hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với 683 cá nhân và tổ chức, thu về hơn 7.000 tỷ đồng. Tòa sơ thẩm xác định nhiều khách hàng tham gia giao dịch trong vụ việc với tư cách “bị hại”, đồng thời buộc bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường số tiền tương ứng.

Tuy nhiên sau phiên sơ thẩm, có tới hàng trăm khách hàng gửi đơn kháng cáo với quan điểm hoàn toàn khác. Theo những người này, khi ký hợp đồng với Phúc Sơn, họ không bị lừa dối về mặt ý chí, không bị cưỡng ép hay mất khả năng nhận thức mà hoàn toàn tự nguyện tham gia giao dịch trên cơ sở tin tưởng vào hồ sơ pháp lý, các quyết định của cơ quan nhà nước và tiến độ triển khai dự án tại thời điểm đó.

Nhiều khách hàng cho rằng bản chất giao dịch giữa họ và Tập đoàn Phúc Sơn là quan hệ dân sự, thương mại và đầu tư, không phải quan hệ bị xâm hại tài sản theo nghĩa hình sự. Tiền thanh toán được chuyển trực tiếp vào tài khoản doanh nghiệp chứ không phải tài khoản cá nhân ông Nguyễn Văn Hậu. Chính vì vậy, họ cho rằng việc xác định họ là “bị hại” là chưa phù hợp với bản chất pháp lý của giao dịch.

Thay vào đó, các khách hàng đề nghị cơ quan tố tụng xác định họ là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Sự khác biệt này có ý nghĩa pháp lý rất lớn vì nếu là “bị hại”, hướng xử lý chủ yếu sẽ là hoàn tiền hoặc bồi thường thiệt hại. Nhưng nếu là người có quyền lợi liên quan, họ có cơ sở pháp lý mạnh hơn để yêu cầu dự án tiếp tục được hoàn thiện, tiếp tục triển khai và bàn giao sản phẩm đúng theo hợp đồng đã ký.

Tại buổi đối thoại với UBND tỉnh Khánh Hòa vào giữa tháng 4/2026, đại diện khách hàng tiếp tục kiến nghị tạo điều kiện để dự án được khơi thông pháp lý và tiếp tục thực hiện. Nhiều người cho rằng mục tiêu ban đầu của họ là sở hữu bất động sản, không phải lấy lại tiền, nên việc dự án tiếp tục triển khai mới là phương án đảm bảo quyền lợi tốt nhất.

Đáng chú ý, tại phiên phúc thẩm sắp tới, tòa án cũng dự kiến triệu tập một cá nhân có nhu cầu mua lại cổ phần tại Tập đoàn Phúc Sơn và thay ông Nguyễn Văn Hậu thực hiện nghĩa vụ bồi thường hoặc tiếp tục xử lý các quyền lợi liên quan. Điều này mở ra khả năng dự án có thể tiếp tục được tái cấu trúc và hoàn thiện trong tương lai nếu các điều kiện pháp lý được tháo gỡ.

Từ góc độ pháp lý, vụ việc này là một ví dụ điển hình cho sự giao thoa giữa trách nhiệm hình sự và quyền lợi dân sự trong lĩnh vực bất động sản. Nó cũng cho thấy trong nhiều trường hợp, người mua không chỉ quan tâm đến việc lấy lại tiền mà còn mong muốn dự án được tiếp tục thực hiện để bảo vệ mục tiêu đầu tư ban đầu.