Bộ Xây dựng ban hành quy định mới về giám định tư pháp xây dựng từ 2026

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BXD nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực xây dựng, qua đó làm rõ phạm vi giám định, tiêu chuẩn giám định viên, điều kiện tổ chức giám định cũng như quy trình tiếp nhận và thực hiện giám định đối với các vụ việc thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành xây dựng. Thông tư mới chính thức có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 và thay thế một số quy định cũ đã ban hành trước đó.

Theo quy định mới, hoạt động giám định tư pháp xây dựng sẽ được triển khai ở 9 lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Trong đó, đối với lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, nội dung giám định tập trung vào việc tuân thủ quy định pháp luật trong công tác lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện quy hoạch. Ở lĩnh vực hoạt động xây dựng, việc giám định bao gồm kiểm tra tính tuân thủ pháp luật trong hoạt động xây dựng, giám định chất lượng công trình và giám định chi phí đầu tư xây dựng.

Đối với lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản, hoạt động giám định sẽ tập trung vào việc xác định mức độ tuân thủ quy định pháp luật liên quan đến sở hữu nhà ở, phát triển dự án, quản lý vận hành, sử dụng nhà ở và các giao dịch bất động sản. Ngoài ra, thông tư cũng mở rộng phạm vi sang các lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật đô thị, giao thông đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy nội địa, hàng không dân dụng và đăng kiểm nhằm tạo sự thống nhất trong công tác chuyên môn.

Một điểm đáng chú ý của thông tư lần này là việc siết chặt tiêu chuẩn đối với giám định viên tư pháp xây dựng. Theo đó, người thực hiện giám định không chỉ phải đáp ứng các tiêu chuẩn chung theo Luật Giám định tư pháp mà còn phải có chuyên môn phù hợp với từng lĩnh vực cụ thể. Đối với các tổ chức giám định theo vụ việc, ngoài điều kiện pháp lý, đơn vị thực hiện còn phải chứng minh năng lực chuyên môn phù hợp với đối tượng và nội dung giám định.

Về trình tự thực hiện, khi nhận quyết định trưng cầu giám định, tổ chức hoặc cá nhân giám định phải kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, tài liệu liên quan. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa hợp lệ, trong vòng 5 ngày làm việc phải có văn bản yêu cầu bổ sung. Nếu tiếp nhận thực hiện giám định, trong thời hạn tương tự, đơn vị giám định cũng phải có văn bản xác nhận tiếp nhận. Nếu từ chối thực hiện, lý do từ chối phải được thông báo bằng văn bản theo đúng quy định pháp luật.

Thông tư cũng quy định cụ thể thời hạn giám định theo từng nhóm nội dung. Với các nội dung liên quan đến việc tuân thủ pháp luật trong các lĩnh vực chuyên môn, thời gian giám định tối đa là 2 tháng, trường hợp phức tạp có thể kéo dài đến 4 tháng. Đối với giám định chất lượng công trình hoặc chi phí xây dựng, thời gian thực hiện tối đa từ 3 đến 4 tháng tùy mức độ phức tạp. Riêng các nội dung liên quan đến an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường có thời hạn tối đa từ 2 đến 3 tháng.

Theo quy định mới, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng sẽ là đơn vị đầu mối tham mưu cho Bộ Xây dựng trong công tác giám định tư pháp, đồng thời phối hợp cùng các đơn vị liên quan trong việc bổ nhiệm giám định viên, công nhận tổ chức và cá nhân thực hiện giám định theo vụ việc. Danh sách giám định viên và tổ chức đủ điều kiện sẽ được công khai trên cổng thông tin điện tử của Bộ Xây dựng nhằm tăng tính minh bạch và thuận tiện trong tra cứu.

Việc ban hành thông tư mới được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý của ngành xây dựng, góp phần nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa quy trình giám định và hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác tố tụng, xử lý tranh chấp cũng như thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản.