Thâm Quyến, Trung Quốc: Nhà sáng lập Evergrande Hứa Gia Ấn lĩnh án tù chung thân

Ngày 20/8/2026, một tòa án tại Thâm Quyến, Trung Quốc tuyên án tù chung thân đối với ông Hứa Gia Ấn (Hui Ka Yan, còn được biết đến với tên Xu Jiayin), nhà sáng lập China Evergrande Group. Tòa đồng thời ra lệnh tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân của ông sau khi xét xử hàng loạt hành vi liên quan đến gian lận tài chính và huy động vốn trái phép.

Hứa Gia Ấn bị tuyên án tù chung thân

Theo Reuters, Tòa án Nhân dân Trung cấp Thâm Quyến ngày 20/8 đã tuyên án tù chung thân đối với nhà sáng lập Evergrande sau quá trình điều tra và xét xử kéo dài nhiều năm.

Ông Hứa từng bị bắt vào năm 2023 và đến tháng 4/2026 đã nhận tội đối với nhiều cáo buộc tài chính. Các hành vi được cơ quan tố tụng xác định liên quan đến gian lận huy động vốn, sử dụng sai mục đích nguồn tiền, nhận tiền gửi trái phép, cho vay trái phép, gian lận chứng khoán và hối lộ.

Bên cạnh mức án tù chung thân, toàn bộ tài sản cá nhân của ông Hứa Gia Ấn bị tịch thu. Reuters cho biết bản án đánh dấu điểm kết thúc đáng chú ý trong hành trình từ một doanh nhân xuất thân nghèo khó trở thành một trong những tỷ phú giàu nhất châu Á, trước khi đế chế bất động sản Evergrande sụp đổ dưới sức nặng của khoản nợ hàng trăm tỷ USD.

Evergrande bị phạt hơn 8,8 tỷ nhân dân tệ

Không chỉ cá nhân người sáng lập, các pháp nhân thuộc hệ sinh thái Evergrande cũng phải chịu mức phạt rất lớn.

Theo phán quyết được công bố, China Evergrande bị phạt khoảng 8,82 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,31 tỷ USD. Hengda Real Estate, công ty bất động sản chủ chốt của tập đoàn tại Trung Quốc đại lục, bị phạt thêm 7 tỷ nhân dân tệ, tương đương hơn 1 tỷ USD.

Nhiều cựu lãnh đạo và cá nhân liên quan cũng bị xử lý hình sự. Reuters cho biết hàng chục người liên quan đến vụ án nhận các mức án khác nhau, trong đó một số cựu lãnh đạo cấp cao bị tuyên phạt từ 6 đến 18 năm tù.

Vụ án vì vậy không chỉ tập trung vào trách nhiệm của người sáng lập mà còn mở rộng sang hệ thống quản trị và tài chính đã giúp Evergrande huy động lượng vốn rất lớn trong nhiều năm.

Từ người giàu nhất châu Á đến án tù chung thân

Hứa Gia Ấn từng là một trong những doanh nhân nổi bật nhất trong thời kỳ bùng nổ bất động sản Trung Quốc.

Ông thành lập Evergrande năm 1996 và nhanh chóng đưa doanh nghiệp trở thành một trong những nhà phát triển nhà ở lớn nhất quốc gia này.

Đế chế Evergrande phát triển dựa trên tốc độ mở rộng nhanh, mua lượng lớn quỹ đất, vay nợ để triển khai dự án và sử dụng tiền từ hoạt động bán nhà để tiếp tục tái đầu tư.

Ở thời kỳ đỉnh cao năm 2017, tài sản của Hứa Gia Ấn được Reuters ước tính khoảng 45,3 tỷ USD, đưa ông trở thành người giàu nhất châu Á vào thời điểm đó.

Evergrande sau đó không chỉ hoạt động trong bất động sản mà còn mở rộng sang xe điện, tài chính, giải trí, thể thao và nhiều lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vay nợ cũng khiến doanh nghiệp ngày càng dễ bị tổn thương khi thị trường thay đổi.

Evergrande từng đạt doanh số khoảng 100 tỷ USD mỗi năm

Ở thời kỳ phát triển mạnh nhất, Evergrande trở thành một trong những doanh nghiệp bất động sản có quy mô lớn nhất thế giới.

Theo Reuters, đến năm 2020 doanh số hàng năm của tập đoàn đã đạt khoảng 100 tỷ USD.

Để duy trì quy mô này, Evergrande sử dụng nhiều nguồn vốn khác nhau, từ ngân hàng, trái phiếu, công ty tín thác đến tiền trả trước của khách hàng.

Doanh nghiệp cũng huy động vốn thông qua các sản phẩm quản lý tài sản được phân phối cho nhà đầu tư cá nhân và một bộ phận nhân viên.

Cấu trúc tài chính phức tạp giúp Evergrande mở rộng rất nhanh nhưng đồng thời khiến tổng nghĩa vụ nợ tăng lên mức đặc biệt lớn.

Hơn 300 tỷ USD nghĩa vụ nợ trở thành tâm điểm khủng hoảng

Khi Evergrande bắt đầu mất khả năng thanh toán vào năm 2021, tập đoàn được xem là doanh nghiệp bất động sản mắc nợ nhiều nhất thế giới với tổng nghĩa vụ vượt 300 tỷ USD.

Quy mô khoản nợ khiến sự sụp đổ của Evergrande không còn là vấn đề riêng của một doanh nghiệp.

Hàng loạt nhà cung cấp, nhà thầu, người mua nhà, ngân hàng, trái chủ và nhà đầu tư đều có liên quan đến hệ sinh thái của tập đoàn.

Đặc biệt, hàng trăm dự án bất động sản chưa hoàn thành khiến cuộc khủng hoảng tác động trực tiếp đến những người đã đóng tiền mua nhà.

Evergrande chính thức vỡ nợ đối với các nghĩa vụ quốc tế vào năm 2021, trở thành một trong những sự kiện đánh dấu giai đoạn suy giảm kéo dài của thị trường bất động sản Trung Quốc.

Những con số tài chính bị cáo buộc thổi phồng

Một trong những vấn đề nghiêm trọng được phát hiện trong quá trình điều tra là tình trạng báo cáo doanh thu không phản ánh đúng thực tế.

AP dẫn thông tin từ vụ án cho biết Evergrande đã ghi nhận trước doanh thu bán nhà, qua đó thổi phồng doanh thu khoảng 80 tỷ USD trong các năm 2019 và 2020.

Việc ghi nhận doanh thu sớm có thể khiến báo cáo tài chính thể hiện doanh nghiệp có tình hình kinh doanh tốt hơn thực tế.

Trong trường hợp một doanh nghiệp đang huy động lượng vốn rất lớn từ thị trường, sai lệch thông tin tài chính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của ngân hàng, trái chủ và nhà đầu tư.

Đây cũng là lý do vụ Evergrande trở thành một trong những cuộc điều tra tài chính doanh nghiệp đáng chú ý nhất tại Trung Quốc trong những năm gần đây.

Khủng hoảng Evergrande lan sang toàn ngành bất động sản Trung Quốc

Sự sụp đổ của Evergrande diễn ra trong thời điểm Trung Quốc tăng cường kiểm soát tình trạng vay nợ quá mức của các nhà phát triển bất động sản.

Sau Evergrande, nhiều doanh nghiệp địa ốc khác cũng gặp khó khăn về thanh khoản hoặc vỡ nợ.

Tình trạng này kéo theo sự suy giảm niềm tin của người mua nhà, khiến doanh số bất động sản giảm, nguồn tiền trả trước suy yếu và các doanh nghiệp càng khó hoàn thành dự án.

Cuộc khủng hoảng sau đó trở thành một trong những yếu tố gây sức ép lên nền kinh tế Trung Quốc bởi bất động sản từng đóng vai trò rất lớn đối với đầu tư, tiêu dùng và nguồn thu của chính quyền địa phương.

Evergrande bị yêu cầu thanh lý tại Hong Kong

Tháng 1/2024, một tòa án tại Hong Kong ra lệnh thanh lý China Evergrande Group sau khi quá trình tái cấu trúc nợ kéo dài không đạt được thỏa thuận cần thiết với các chủ nợ.

Quá trình thanh lý từ đó tập trung vào việc xác định, thu hồi và bán tài sản để thanh toán cho chủ nợ.

Tuy nhiên, khả năng thu hồi hiện vẫn rất hạn chế.

Reuters cho biết các bên thanh lý mới thu hồi được khoảng 255 triệu USD trong khi tổng giá trị yêu cầu của các chủ nợ lên tới khoảng 45 tỷ USD.

Điều này cho thấy ngay cả khi người sáng lập đã bị xử lý hình sự và nhiều tài sản được truy tìm, khả năng các chủ nợ thu hồi đầy đủ số tiền vẫn còn rất thấp.

Chủ nợ nước ngoài vẫn đối mặt bài toán thu hồi tài sản

Bản án tù chung thân đối với Hứa Gia Ấn chủ yếu giải quyết trách nhiệm hình sự của cá nhân và những người liên quan.

Trong khi đó, quyền lợi của chủ nợ được giải quyết theo một quá trình khác.

Việc Evergrande có cấu trúc doanh nghiệp phức tạp, tài sản nằm tại nhiều pháp nhân và nhiều khu vực pháp lý khiến quá trình truy tìm tài sản kéo dài.

Các bên thanh lý cũng đang thực hiện nhiều biện pháp nhằm thu hồi những khoản tiền từng được chuyển cho cổ đông và lãnh đạo công ty.

Reuters cho biết Hứa Gia Ấn cùng một số cựu lãnh đạo đang đối mặt với nỗ lực thu hồi khoảng 6 tỷ USD tiền cổ tức ở nước ngoài.

Người mua nhà là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp

Khủng hoảng Evergrande đặc biệt đáng chú ý vì tập đoàn đã bán lượng lớn nhà ở trước khi công trình hoàn thành.

Mô hình bán nhà hình thành trong tương lai phổ biến tại Trung Quốc giúp doanh nghiệp nhận tiền sớm để tài trợ việc xây dựng.

Nhưng khi dòng tiền của Evergrande suy giảm, nhiều dự án bị chậm hoặc ngừng thi công.

Người mua vì vậy rơi vào tình trạng vừa phải trả khoản vay mua nhà vừa chưa thể nhận sản phẩm.

Chính phủ Trung Quốc sau đó phải ưu tiên mục tiêu hoàn thiện các dự án nhà ở đã bán nhằm hạn chế ảnh hưởng xã hội từ cuộc khủng hoảng.

Bài học từ mô hình tăng trưởng bằng đòn bẩy tài chính

Sự sụp đổ của Evergrande cho thấy rủi ro khi một doanh nghiệp bất động sản tăng trưởng quá nhanh dựa trên vay nợ.

Trong giai đoạn thị trường tăng trưởng, doanh nghiệp có thể liên tục vay vốn, mua đất và phát triển thêm dự án.

Tiền thu từ các dự án mới lại được sử dụng để tài trợ cho những nghĩa vụ cũ hoặc tiếp tục mở rộng hoạt động.

Mô hình này có thể vận hành khi giá bất động sản tăng và khả năng bán hàng duy trì tốt.

Nhưng khi tín dụng bị siết, doanh số giảm hoặc giá tài sản đi xuống, dòng tiền có thể nhanh chóng mất cân đối.

Đòn bẩy cao khiến doanh nghiệp dễ rơi vào vòng xoáy thanh khoản

Đối với doanh nghiệp bất động sản, một lượng tài sản lớn trên bảng cân đối kế toán không đồng nghĩa doanh nghiệp có đủ tiền để trả nợ.

Đất đai, dự án đang xây dựng hay căn hộ tồn kho đều cần thời gian để chuyển thành tiền mặt.

Trong khi đó, các khoản vay và trái phiếu có ngày đáo hạn cụ thể.

Nếu lượng tiền mặt không đủ trong khi doanh nghiệp không thể tiếp tục vay hoặc bán tài sản, nguy cơ mất thanh khoản sẽ xuất hiện.

Evergrande là trường hợp điển hình khi quy mô nghĩa vụ lên tới hàng trăm tỷ USD nhưng khả năng tạo tiền mặt không thể theo kịp.

Rủi ro huy động vốn ngoài bảng cân đối

Một điểm đáng chú ý khác trong câu chuyện Evergrande là các khoản nghĩa vụ không chỉ nằm trong hệ thống vay ngân hàng và trái phiếu truyền thống.

Doanh nghiệp từng sử dụng nhiều sản phẩm tài chính nhằm huy động tiền từ nhà đầu tư và nhân viên.

Các khoản huy động này có thể khiến mức độ rủi ro thực tế của doanh nghiệp khó được nhìn thấy đầy đủ nếu chỉ xem những chỉ số nợ thông thường.

Đây cũng là lý do cơ quan quản lý tại nhiều thị trường ngày càng chú trọng đến nghĩa vụ ngoài bảng cân đối kế toán và các hình thức huy động vốn gián tiếp.

Vụ Evergrande tác động đến niềm tin thị trường

Một doanh nghiệp bất động sản lớn sụp đổ có thể tạo hiệu ứng lan truyền vượt xa quy mô của chính công ty đó.

Người mua có xu hướng thận trọng hơn khi đặt tiền vào các dự án hình thành trong tương lai.

Ngân hàng và nhà đầu tư trái phiếu cũng nâng tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp bất động sản.

Khi nguồn vốn bị thu hẹp, các doanh nghiệp yếu hơn có thể gặp khó khăn, làm thị trường bước vào một chu kỳ điều chỉnh kéo dài.

Đây là một phần nguyên nhân khiến cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc chưa thể nhanh chóng kết thúc dù Evergrande đã bước vào quá trình thanh lý.

Bản án không đồng nghĩa cuộc khủng hoảng Evergrande đã kết thúc

Việc Hứa Gia Ấn bị kết án tù chung thân là một cột mốc lớn về mặt pháp lý, nhưng chưa phải dấu chấm hết đối với toàn bộ vụ Evergrande.

Các đơn vị thanh lý vẫn phải tiếp tục tìm kiếm tài sản, xử lý công ty con và giải quyết hàng chục tỷ USD yêu cầu từ chủ nợ.

Nhiều dự án và nghĩa vụ của tập đoàn cũng cần được xử lý theo các quy trình riêng.

Quan trọng hơn, vấn đề lớn mà Evergrande để lại là cuộc khủng hoảng niềm tin và nợ trong ngành bất động sản Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn được giải quyết.

Từ biểu tượng tăng trưởng thành biểu tượng của cuộc khủng hoảng địa ốc

Evergrande từng đại diện cho giai đoạn tăng trưởng mạnh của bất động sản Trung Quốc, khi quá trình đô thị hóa, tín dụng và nhu cầu mua nhà thúc đẩy hàng loạt tập đoàn địa ốc mở rộng nhanh chóng.

Nhưng chính quy mô và mức độ sử dụng đòn bẩy quá lớn đã khiến doanh nghiệp trở thành biểu tượng cho mặt trái của mô hình tăng trưởng dựa vào nợ.

Từ khối tài sản hàng chục tỷ USD và vị trí người giàu nhất châu Á, Hứa Gia Ấn hiện phải đối diện án tù chung thân và bị tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Bản án ngày 20/8/2026 khép lại một chương quan trọng trong vụ Evergrande, nhưng quá trình giải quyết hậu quả tài chính đối với các chủ nợ, nhà đầu tư và thị trường bất động sản Trung Quốc dự kiến vẫn còn kéo dài.