BT tái khởi động từ 7/2025: Loạt siêu dự án hạ tầng tỷ USD

Sau 5 năm tạm dừng, hình thức đầu tư xây dựng – chuyển giao (BT) chính thức được áp dụng trở lại từ ngày 1/7/2025 theo các quy định pháp luật sửa đổi liên quan đến đầu tư công, PPP và đấu thầu. Sự trở lại này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển hạ tầng giao thông và quy hoạch đô thị, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vốn cho các dự án quy mô lớn ngày càng tăng.

Mô hình BT cho phép nhà đầu tư sử dụng vốn để xây dựng công trình hạ tầng, sau đó được Nhà nước thanh toán bằng quỹ đất hoặc nguồn ngân sách theo thỏa thuận. Đây được xem là giải pháp hiệu quả khi nguồn lực công còn hạn chế nhưng nhu cầu phát triển hạ tầng lại rất lớn.

Loạt siêu dự án tỷ USD thu hút doanh nghiệp lớn

Ngay khi hành lang pháp lý được mở lại, nhiều tập đoàn bất động sản và hạ tầng lớn đã thể hiện sự quan tâm tới các dự án BT quy mô hàng tỷ USD. Nổi bật là các dự án như trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, sân bay quốc tế Gia Bình hay các tuyến đường kết nối liên vùng quan trọng.

Tại khu vực phía Nam, nhiều đề xuất dự án như đường vượt biển, cầu lớn, khu liên hợp thể thao hay các trục giao thông chiến lược cũng đang được nghiên cứu theo hình thức BT. Sự tham gia của các doanh nghiệp lớn được kỳ vọng sẽ giúp tăng tốc tiến độ và nâng cao chất lượng hạ tầng.

BT “đổi đất lấy hạ tầng” cần minh bạch và kiểm soát chặt

Dù mang lại nhiều lợi ích, mô hình BT cũng đặt ra yêu cầu cao về minh bạch và quản lý. Bài học từ giai đoạn trước cho thấy nếu thiếu cơ chế giám sát, việc định giá quỹ đất đối ứng có thể gây thất thoát tài sản công hoặc tạo ra tranh cãi.

Các chuyên gia nhấn mạnh cần đánh giá chính xác giá trị công trình và quỹ đất thanh toán, xây dựng hợp đồng rõ ràng về quyền và nghĩa vụ, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập để đảm bảo lợi ích hài hòa giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Đây là yếu tố then chốt để BT phát huy hiệu quả trong giai đoạn mới.

Tác động lan tỏa tới thị trường bất động sản và đô thị

Việc triển khai các dự án BT quy mô lớn không chỉ giúp cải thiện hạ tầng giao thông mà còn tạo ra tác động lan tỏa tới thị trường bất động sản. Khi các tuyến đường, cầu và sân bay được đầu tư đồng bộ, giá trị đất đai khu vực xung quanh thường tăng lên, thúc đẩy phát triển đô thị và thu hút đầu tư.

Ngoài ra, hạ tầng tốt hơn sẽ giúp mở rộng không gian phát triển đô thị, giảm áp lực dân số tại khu vực trung tâm và hình thành các cực tăng trưởng mới. Đây cũng là cơ hội để phát triển các khu đô thị vệ tinh và khu công nghiệp hiện đại.

Cân bằng lợi ích để BT phát huy hiệu quả dài hạn

Để mô hình BT thực sự tạo đột phá, việc cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng là rất quan trọng. Nhà đầu tư quan tâm đến hiệu quả tài chính và giá trị quỹ đất, trong khi Nhà nước cần đảm bảo lợi ích công và phát triển bền vững.

Do đó, quá trình lựa chọn dự án cần có tiêu chí rõ ràng, ưu tiên các công trình mang tính chiến lược, có khả năng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và kết nối vùng. Đồng thời, cần công khai thông tin dự án để tăng tính minh bạch và tạo niềm tin cho thị trường.

Triển vọng BT trong giai đoạn mới

Sự trở lại của hình thức BT được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, BT có thể trở thành công cụ hiệu quả nếu được triển khai đúng cách.

Với khung pháp lý chặt chẽ hơn, yêu cầu minh bạch cao hơn và sự tham gia của các doanh nghiệp lớn, hình thức BT được kỳ vọng sẽ góp phần tạo ra những công trình hạ tầng mang tính đột phá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong những năm tới.