Lạm phát 2026 có thể vượt 5% do giá năng lượng tăng mạnh

Năm 2026, kinh tế Việt Nam đang đứng trước một thách thức lớn khi lạm phát có nguy cơ vượt ngưỡng 5%, chủ yếu do tác động từ giá năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá dầu tăng mạnh đang tạo áp lực trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong nước.

Giá dầu tăng – yếu tố dẫn dắt lạm phát

Theo các tổ chức nghiên cứu, giá dầu hiện đã lên mức cao nhất trong vòng 4 năm, kéo theo giá xăng trong nước tăng mạnh.

Ở kịch bản cơ sở:

Giá dầu duy trì khoảng 90 USD/thùng trong ngắn hạn

Lạm phát năm 2026 vẫn có thể giữ trong mức 4 – 4,5%

Tuy nhiên, trong kịch bản tiêu cực hơn:

Giá dầu duy trì 105 USD/thùng đến giữa năm

Lạm phát có thể vượt 5%, vượt mục tiêu Quốc hội đề ra

Theo Cục Thống kê, cứ mỗi 10% giá xăng tăng sẽ làm CPI tăng khoảng 0,45 điểm %, cho thấy mức độ ảnh hưởng rất lớn của năng lượng đến toàn bộ nền kinh tế.

Hiệu ứng lan tỏa lên toàn bộ nền kinh tế

Không chỉ dừng lại ở giá xăng dầu, chi phí năng lượng tăng còn kéo theo hàng loạt hệ lụy:

Chi phí vận tải, logistics tăng mạnh

Giá hàng hóa tiêu dùng tăng theo

Áp lực chi phí lên doanh nghiệp sản xuất

Thực tế, giá xăng RON95 trong nước đã:

Tăng khoảng 31% so với đầu năm

Tăng 21% so với cùng kỳ năm trước

Bên cạnh đó, các yếu tố khác cũng góp phần gia tăng lạm phát:

Giá điện duy trì ở mức cao

Giá vật liệu xây dựng (đặc biệt là thép) dự kiến tăng

Tỷ giá và tín dụng tăng trưởng mạnh từ năm trước

Tất cả tạo nên một “hiệu ứng cộng hưởng” khiến mặt bằng giá khó kiểm soát.

Áp lực điều hành vĩ mô ngày càng lớn

Mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% trong năm 2026 đang trở nên thách thức hơn bao giờ hết.

Đặc biệt, trong trường hợp giá dầu tiếp tục leo thang:

CPI có thể tăng thêm 1 – 2 điểm %

Lạm phát cơ bản có thể đạt 4,3 – 4,5% trong ngắn hạn

Điều này buộc các cơ quan quản lý phải theo dõi sát diễn biến thị trường và đưa ra các biện pháp điều hành linh hoạt.

Giải pháp kiểm soát lạm phát

Trước áp lực gia tăng, các chuyên gia và cơ quan quản lý đề xuất nhiều giải pháp:

1. Ổn định nguồn cung năng lượng

Đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước

Tăng dự trữ quốc gia

Giảm phụ thuộc vào nhập khẩu

2. Điều hành giá linh hoạt

Xem xét giảm thuế, phí xăng dầu

Kiểm soát giá vận tải, logistics

Tránh tình trạng “tát nước theo mưa”

3. Hỗ trợ doanh nghiệp

Giãn nợ, giảm lãi suất

Hỗ trợ chi phí xuất khẩu

Mở rộng thị trường thay thế

4. Tối ưu chuỗi cung ứng

Tăng tỷ lệ nội địa hóa

Ứng dụng công nghệ logistics

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh

Tư duy thích ứng trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh biến động toàn cầu ngày càng phức tạp, việc kiểm soát hoàn toàn lạm phát là rất khó. Thay vào đó, mục tiêu thực tế hơn là:

Giảm tốc độ tăng giá

Tăng khả năng chống chịu của doanh nghiệp

Ổn định tâm lý thị trường

Việc lạm phát có thể vượt 5% không chỉ là một con số, mà còn là tín hiệu cảnh báo về sự phụ thuộc vào năng lượng và những rủi ro từ bên ngoài. Điều quan trọng là cách nền kinh tế thích ứng, điều chỉnh và duy trì ổn định trong dài hạn.