Ba thay đổi lớn về đất đai, xây dựng có hiệu lực từ năm 2026

Chính sách mới mở ra giai đoạn quản lý minh bạch hơn

Từ năm 2026, hệ thống chính sách về đất đai và xây dựng tại Việt Nam bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng với nhiều quy định mới có hiệu lực. Những thay đổi này hướng tới mục tiêu giảm gánh nặng tài chính cho người dân, nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Ba nội dung nổi bật gồm: giảm tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sang đất ở, áp dụng mã định danh điện tử cho từng bất động sản và mở rộng các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. Đây được xem là bước tiến lớn trong cải cách quản lý và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.

Giảm tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích

Từ ngày 1/1/2026, quy định mới cho phép người dân khi chuyển đất vườn, đất ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa sang đất ở chỉ phải nộp một phần tiền chênh lệch thay vì toàn bộ như trước. Cụ thể, với diện tích trong hạn mức đất ở, người sử dụng đất chỉ cần nộp khoảng 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp.

Đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức, mức nộp là 50%, còn phần vượt quá hai lần hạn mức vẫn áp dụng mức 100%. Cách tính mới giúp giảm đáng kể chi phí cho nhiều hộ gia đình khi hợp thức hóa đất ở hoặc xây dựng nhà.

Ngoài ra, các trường hợp đã chuyển mục đích trong giai đoạn trước cũng có thể được xem xét tính lại nghĩa vụ tài chính nếu số tiền theo quy định mới thấp hơn, đảm bảo quyền lợi cho người dân.

Áp dụng mã định danh điện tử cho bất động sản

Từ ngày 1/3/2026, mỗi bất động sản sẽ được gắn một mã định danh điện tử riêng trong hệ thống dữ liệu quốc gia. Việc số hóa này giúp cơ quan quản lý theo dõi thông tin tài sản một cách chính xác, đồng thời tạo nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất trên toàn quốc.

Mã định danh giúp xác định rõ quyền sở hữu, hỗ trợ quản lý thuế, kiểm soát giao dịch và hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc thổi giá. Đồng thời, hệ thống dữ liệu đầy đủ cũng giúp cơ quan chức năng nắm bắt cung – cầu thị trường để đưa ra chính sách phù hợp.

Đối với người dân, việc định danh tài sản giúp giao dịch minh bạch hơn, giảm rủi ro pháp lý và tạo thuận lợi khi mua bán, chuyển nhượng hoặc thế chấp bất động sản.

Mở rộng miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ

Một thay đổi đáng chú ý khác có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 là việc mở rộng các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. Theo đó, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng với tổng diện tích sàn dưới 500 m² sẽ không cần xin phép nếu không nằm trong khu vực có yêu cầu quản lý kiến trúc hoặc quy hoạch chi tiết.

Quy định này giúp giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị xây dựng và tiết kiệm chi phí cho người dân. Đồng thời, đối với các công trình vẫn cần cấp phép, thời gian giải quyết cũng được rút ngắn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xây dựng.

Tác động đến thị trường và người dân

Những thay đổi chính sách từ năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo môi trường pháp lý thông thoáng hơn, góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi và phát triển ổn định. Việc giảm chi phí chuyển mục đích sử dụng đất giúp người dân dễ tiếp cận nhà ở, trong khi dữ liệu số hóa nâng cao tính minh bạch và hạn chế rủi ro.

Bên cạnh đó, việc đơn giản hóa thủ tục xây dựng sẽ khuyến khích đầu tư, tăng nguồn cung nhà ở và hỗ trợ quá trình đô thị hóa. Đây cũng là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong dài hạn.

Kết luận

Ba thay đổi lớn về đất đai và xây dựng từ năm 2026 đánh dấu bước cải cách quan trọng trong chính sách quản lý bất động sản tại Việt Nam. Với định hướng giảm chi phí, tăng minh bạch và cải cách thủ tục, các quy định mới không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân mà còn góp phần tạo nền tảng phát triển bền vững cho thị trường.