Nhà ở xã hội miền Trung – Tây Nguyên vẫn vướng vốn, đất và thủ tục

Tại hội thảo “Nhà ở xã hội tại miền Trung – Tây Nguyên: Thực trạng, cơ chế và giải pháp thúc đẩy” diễn ra tại Quảng Ngãi, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhận định rằng dù nhu cầu nhà ở xã hội đang tăng mạnh nhưng hàng loạt rào cản về vốn, quỹ đất và thủ tục pháp lý vẫn khiến nhiều dự án khó tăng tốc.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Nga, Tổng Biên tập Báo Xây dựng, áp lực về nhu cầu nhà ở dành cho người thu nhập thấp và công nhân tại các khu công nghiệp ngày càng lớn, đặc biệt ở các đô thị đang phát triển nhanh tại miền Trung – Tây Nguyên. Đây là lĩnh vực đang được Chính phủ và Bộ Xây dựng ưu tiên thúc đẩy nhằm bảo đảm an sinh xã hội và ổn định lực lượng lao động.

Dù đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 đang được triển khai mạnh, thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn khiến tiến độ chưa đạt như kỳ vọng. Tại Quảng Ngãi, cùng với sự phát triển nhanh của Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp, nhu cầu nhà ở cho công nhân tăng mạnh nhưng việc triển khai dự án vẫn gặp nhiều trở ngại.

Ông Nguyễn Công Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết địa phương đã tập trung rà soát quỹ đất, tháo gỡ thủ tục đầu tư và thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, những khó khăn về nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật, quỹ đất sạch và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân vẫn còn rất lớn.

Đại diện Sở Xây dựng Đà Nẵng cũng cho rằng việc thay đổi liên tục của hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, đầu tư, đấu thầu và nhà ở khiến quá trình lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án kéo dài hơn trước. Một số khu vực có nhu cầu rất cao nhưng lại thiếu quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở xã hội.

Nhiều ý kiến tại hội thảo kỳ vọng cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” mà Bộ Xây dựng đang thúc đẩy sẽ giúp rút ngắn thủ tục cho các dự án nhà ở xã hội. Theo định hướng này, các quy trình liên quan đến quy hoạch, đất đai, đầu tư và cấp phép xây dựng sẽ được ưu tiên giải quyết nhanh hơn nhằm tăng tốc tiến độ triển khai dự án.

Một trong những vấn đề lớn nhất được doanh nghiệp phản ánh là khó tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Đại diện Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Phú Mỹ – Quy Nhơn cho biết dù lãi suất vay ưu đãi ở mức khoảng 4,8-5%/năm nhưng quy trình xét duyệt vẫn kéo dài và phức tạp. Trong khi đó, lợi nhuận của dự án nhà ở xã hội bị khống chế ở mức 7-10% khiến ngân hàng thận trọng trong việc giải ngân.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải đối mặt với tình trạng chi phí giải phóng mặt bằng, xây dựng và thủ tục pháp lý ngày càng cao, tạo ra sự “lệch pha” giữa lợi nhuận và chi phí đầu tư. Đây được xem là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà với phân khúc nhà ở xã hội dù nhu cầu thị trường rất lớn.

Theo Bộ Xây dựng, đến ngày 10/4/2026, cả nước đã khởi công thêm 40 dự án nhà ở xã hội với hơn 36.500 căn hộ. Tính chung hiện nay, cả nước đang triển khai 786 dự án với hơn 725.000 căn, tương đương khoảng 72,5% mục tiêu của đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Riêng khu vực miền Trung – Tây Nguyên ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Huế đã hoàn thành gần 2.100 căn và đang triển khai thêm hơn 18.400 căn. Đà Nẵng đã hoàn thành gần 2.900 căn, còn Quảng Ngãi hiện triển khai 7 dự án với gần 9.000 căn hộ. Các địa phương như Gia Lai và Khánh Hòa cũng đang đẩy mạnh phát triển hàng chục nghìn căn nhà ở xã hội trong giai đoạn tớ